Cukrzyca

Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem glukozy we krwi) wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia prowadzi do uszkodzenia, zaburzenia czynności i niewydolności wielu narządów, takich jak oczy, nerki, nerwy, serce i naczynia krwionośne. Rozpoznanie ustala się na podstawie wartości glikemii na czczo, przygodnych wartości glikemii, wyniku doustnego testu tolerancji glukozy lub hemoglobiny glikowanej. Wyróżniamy cukrzycę typu 1, 2 oraz inne określone typy cukrzycy (np. MODY, wtórne do endokrynopatii lub stosowanych leków)

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 rozwija się w wyniku zaniku wydzielania insuliny przez trzustkę. Jest to choroba o podłożu autoimmunologicznym, prowadząca do nieodwracalnego uszkodzenia komórek beta trzustki odpowiedzialnych za syntezę insuliny. Rozpoznaje się ją zwykle u dzieci i młodzieży. Początek choroby jest zwykle nagły, a w ciągu kilku dni mogą wystąpić objawy takie jak zwiększone pragnienie, wielomocz, utrata masy ciała, osłabienie, senność i bóle brzucha. Leczenie polega na insulinoterapii.

Cukrzyca typu LADA, będąca odmianą cukrzycy typu 1, jest również chorobą autoimmunologiczną, lecz proces uszkodzenia komórek beta trzustki przebiega powoli. Schorzenie występuje później, typowo rozpoznaje się je u pacjentów po 30 roku życia. Może dotyczyć osób zarówno z prawidłową masą ciała, jak i z nadwagą lub otyłością. Leczenie opiera się na insulinoterapii.

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 jest najczęstszą postacią tej choroby i często współistnieje z nadmierną masą ciała lub otyłością. Jej rozwój wiąże się przede wszystkim z insulinoopornością oraz stopniowo narastającym zaburzeniem wydzielania insuliny, które w zaawansowanych stadiach może prowadzić do jej względnego lub całkowitego niedoboru. Objawy kliniczne początkowo są słabo nasilone i często pozostają niezauważone. W późniejszym okresie choroby mogą pojawić się wzmożone pragnienie, wielomocz, niezamierzony spadek masy ciała, uczucie zmęczenia oraz senność. Podstawą leczenia są modyfikacja stylu życia, obejmująca odpowiednią dietę oraz regularną aktywność fizyczną. We wczesnych etapach choroby stosuje się farmakoterapię opartą na lekach doustnych o różnych mechanizmach działania. W miarę postępu choroby leczenie może wymagać włączenia leków iniekcyjnych, takich jak insulina oraz leki inkretynowe (np. analogi GLP1/GIP), stosowanych zgodnie z obowiązującymi algorytmami terapeutycznymi.

Inne specyficzne typy cukrzycy

Cukrzyca typu MODY ma podłoże genetyczne i występuje stosunkowo rzadko. Dotyczy głównie młodych pacjentów z prawidłową masą ciała, u których w rodzinie występowały przypadki cukrzycy. Choroba charakteryzuje się niskim stężeniem insuliny i brakiem insulinooporności. Leczenie obejmuje odpowiednią dietę, leki doustne i w razie potrzeby insulinę. Ponadto można wyróżnić mi.in. cukrzycę wtórną do stosowanych leków czy współistniejących endokrynopatii np. zespołu Cushinga.