Choroby nadnerczy

Nadnercza to gruczoły wydzielania wewnętrznego, które wytwarzają trzy główne grupy hormonów: glikokortykosteroidy, mineralokortykosteroidy oraz androgeny. Do najważniejszych przedstawicieli tych grup należą: kortyzol, aldosteron i DHEA. Nadmierne wydzielanie hormonów nadnerczy to stan chorobowy wymagający diagnostyki endokrynologicznej.

Wydzielanie glikokortykosteroidów, głównie kortyzolu, jest regulowane przez przysadkę mózgową. Nadmiar tych hormonów może prowadzić do szeregu zaburzeń metabolicznych i zdrowotnych, takich jak otyłość, cukrzyca, wzrost stężenia lipidów we krwi oraz zanik masy mięśniowej. W układzie kostnym sprzyja rozwojowi osteoporozy, a w skórze powoduje ścieńczenie skóry i powstawanie rozstępów. Długotrwałe podwyższone stężenia kortyzolu zwiększają także ryzyko zaćmy. Hormony te wpływają również na płodność – u kobiet mogą prowadzić do zaburzeń miesiączkowania, a u mężczyzn do osłabienia libido i problemów z erekcją.

Synteza aldosteronu zależy od stanu nawodnienia organizmu oraz stężenia sodu i potasu we krwi. Aldosteron odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia tętniczego, a jego nadmiar może prowadzić do nadciśnienia, często opornego na leczenie.

Androgeny nadnerczowe, w tym DHEA, są regulowane głównie przez przysadkę mózgową. Ich wydzielanie wzrasta w okresie pokwitania, co odpowiada m.in. za rozwój owłosienia pachowego i łonowego. Najwyższe stężenia DHEA obserwuje się u obu płci do około 30. roku życia. DHEA wspiera procesy anaboliczne w skórze i mięśniach, korzystnie wpływa na kościotworzenie, poprawia insulinowrażliwość oraz korzystnie oddziałuje na profil lipidowy. W ośrodkowym układzie nerwowym DHEA działa przeciwdepresyjnie. Mimo że DHEA jest androgenem słabym, a jego wpływ na organizm dorosłych jest głównie wspierający, nadmiar tego hormonu może wskazywać na zaburzenia endokrynologiczne wymagające diagnostyki.